Trang chủgolden markTin tức

Chiến lược của Hàn Quốc với TPP: Cải cách mô hình tăng trưởng
Ngày đăng: 15/03/2016

www.goldenmark.org - Chiến lược của Hàn Quốc với TPP: Cải cách mô hình tăng trưởng
  • Với sự dịch chuyển xu hướng từ các hiệp định thương mại tự do song phương sang đa phương và khu vực, Hàn Quốc đã bỏ lỡ cơ hội trở thành thành viên sáng lập của TPP.
  • Để chuẩn bị cho việc tham gia TPP, Hàn Quốc sẽ phải đấu tranh với các FTAs hiện có, đối mặt với các chương trình nghị sự về chính sách trong các hiệp định mới đồng thời cần một chiến lược mới nhằm cạnh tranh với Nhật Bản.
  • Việc toàn cầu hóa của các ngành công nghiệp Hàn Quốc sẽ tiếp tục thúc đẩy tiến trình tham gia TPP. Tuy nhiên, chính phủ sẽ phải đối mặt với những khó khăn về kinh tế lẫn chính trị nếu như không đổi mới chiến lược tăng trưởng.

Kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc giảm 7,9% trong năm 2015 nhưng nước này vẫn vượt qua Pháp để trở thành nền kinh tế lớn thứ 6 thế giới sau Trung Quốc, Mỹ, Đức, Nhật Bản và Hà Lan. Với sự phụ thuộc rất lớn vào thương mại, Hàn Quốc có một nguyên tắc là tham gia tích cực vào tự do hóa thương mại dưới tất cả các hình thức. Mặc dù Hiệp định thương mại tự do Hàn-Mỹ (KORUS) được kỳ vọng sẽ mở đường cho Hàn Quốc tham gia vào TPP nhưng nước này đã không lựa chọn để đứng vào hàng ngũ những nước sáng lập, thay vào đó họ ưu tiên cho các cuộc đàm phán song phương với Trung Quốc. Tuy nhiên, việc gia nhập TPP trong tương lai của Hàn Quốc đòi hỏi nước này phải giải quyết những vấn đề cơ bản nội tại bao gồm: (1) sự không hiệu quả của FTA hiện có; (2) yêu cầu gia nhập từ các nước TPP; và (3) sự hiện diện của Nhật Bản như một đối thủ cạnh tranh.

Với dự đoán Mỹ sẽ phê chuẩn TPP trong hoặc sau năm 2017, các quan chức thương mại Hàn Quốc đã bắt đầu chuẩn bị cho việc tham gia TPP như một thành viên của làn sóng gia nhập thứ hai. Hàn Quốc cũng đang tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) được kiến tạo bởi 10 nước ASEAN+6 (bao gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia và New Zealand) song song với đàm phán FTA 3 bên gồm Nhật Bản-Trung Quốc-Hàn Quốc. Tự do hóa không đáng kể với các FTA thế hệ cũ, vì vậy Hàn Quốc có thể sẽ áp dụng một chiến lược mới trong đó FTA với Nhật Bản hay TPP sẽ trở thành đòn bẩy để thúc đẩy thương mại với Trung Quốc. Tuy nhiên, kim ngạch thương mại thấp với Trung Quốc xuất phát từ sự mở cửa miễn cưỡng của Trung Quốc và chính sách bảo hộ nông nghiệp tại Hàn Quốc. Gạo của Hàn Quốc đã hoàn toàn bị loại trừ ngay cả trong FTA với Mỹ và nếu Mỹ đòi hỏi Hàn Quốc mở cửa thị trường ở mức ngang bằng với Nhật Bản như một điều kiện để tham gia TPP, Hàn Quốc vẫn sẽ gặp phải gánh nặng đáng kể khi yếu tố số (1) và số (3) vẫn còn.

Đối với vấn đề số (1), EU, Mỹ và Trung Quốc đang đối mặt với khủng hoảng kinh tế và mức tăng trưởng chậm kéo dài trong khoảng thời gian FTA với Hàn Quốc có hiệu lực (lần lượt vào các năm 2011, 2012 và 2015), vì vậy những lợi ích kinh tế mà chính phủ Hàn Quốc theo đuổi rất tiếc đã không đến được với thị trường trong nước... Yếu tố thứ hai góp phần vào sự thất vọng từ các FTA đã ký kết là mức tăng đột biến về tiền lương thậm chí mức tăng này còn cao hơn so với mức tăng năng suất lao động bên cạnh sự thiếu hiệu quả trong các lĩnh vực hậu cần, phân phối và các ngành dịch vụ khác. Khi Hàn Quốc còn đang loay hoay với chiến lược tăng trưởng yếu tố thứ (2) và (3) có thể thậm chí còn nghiêm trọng hơn.

Đối với vấn đề số (2), TPP quy định về điều kiện cạnh tranh của các công ty nhà nước là minh bạch trong công bố thông tin và không có sự can thiệp về chính sách từ bên ngoài. Trong khi từ năm 2010, Hàn Quốc đã mở rộng xuất khẩu bằng cách can thiệp vào thị trường ngoại hối, cung cấp năng lượng giá rẻ thông qua các tập đoàn nhà nước và hỗ trợ các lĩnh vực dịch vụ. Hàn Quốc thường bị Mỹ chỉ trích rằng can thiệp vào thị trường và các tập đoàn công đang ngập trong nợ nần, đây là những mối bận tâm lớn so với vấn đề thuế quan khi Hàn Quốc gia nhập TPP.

Đối với vấn đề (3), các thành viên TPP mà Hàn Quốc không có FTA riêng lẻ chỉ có Nhật Bản và Mexico, và chiến lược trì hoãn đàm phán FTA song phương với Nhật Bản đã đi đến giới hạn của nó. Chiến lược này nằm trong mục tiêu truyền thống của Hàn Quốc là đảm bảo cho một môi trường xuất khẩu thuận lợi hơn so với Nhật Bản thông qua các FTA khác và bảo vệ thị trường trong nước trước các đối thủ cạnh tranh từ Nhật Bản. Mặc dù tình trạng thâm hụt thương mại với Nhật Bản đã giảm đáng kể nhưng rất khó để xóa bỏ quan niệm cho rằng các sản phẩm của Hàn Quốc không bán tại thị trường Nhật Bản vì hàng rào phi thuế quan cao và tự do hóa nhập khẩu với Nhật Bản sẽ gây áp lực lên các công ty nhỏ và vừa của Hàn Quốc. Với sự tương đồng về khí hậu nhiều điều kiện khác nhưng Hàn Quốc không đủ tự tin để có thể mở cửa thị trường nông sản và thủy sản của mình. Ngược lại, trong khi chiến lược tăng trưởng gần đây của Nhật Bản đã dịch chuyển sang hệ thống kinh doanh mềm (thông qua nền tảng Internet) thì Hàn Quốc vẫn gắn liền với ngành công nghiệp sản xuất “cứng”, và việc giảm dần sự hiện diện của các công ty công nghệ Nhật Bản tại Hàn Quốc cũng ức chế sự đổi mới trong chiến lược thương mại của nước này với Nhật Bản.

Trên thực tế, các công ty Hàn Quốc đã chuyển dịch hoạt động sản xuất ra nước ngoài với tốc độ khá nhanh trước bối cảnh đồng won tăng gia và sự leo thang của tiền lương. TPP sẽ mang đến tiềm năng từ hoạt động mua sắm giữa các nước thành viên và Hàn Quốc bắt đầu cảm thấy thôi thúc phải tham gia trước nguy cơ Nhật Bản có thể vượt mặt Hàn Quốc để trở thành nhà cung cấp hàng hóa trung gian tại thị trường xuất khẩu chính là Việt Nam. Cho đến khi các giải pháp quan trọng nhằm có được mức giá cạnh tranh hơn so với hàng hóa xuất khẩu của Nhật Bản; sự phụ thuộc vào các ngành công nghiệp “cứng” và tỷ lệ mua sắm cao chính phủ Hàn Quốc được giải quyết thì các vấn đề số (1) và số (3) được đề cập ở trên vẫn là những tồn tại mang tính hệ thống của Hàn Quốc. Việc gia nhập TPP của Hàn Quốc sẽ phụ thuộc vào khả năng loại bỏ chính sách công nghiệp vốn đã lỗi thời và đưa ra một chiến lược tăng trưởng mới.

Tác giả: Yukiko Fukagawa - Giáo sư Khoa học Kinh tế Chính trị, Đại học Waseda. Bà cũng tham gia nhiều hoạt động tham vấn và tư vấn cho chính phủ Nhật Bản tại Ủy ban Tỷ giá hối đoái thuộc Bộ Tài chính, Ủy ban Cơ cấu công nghiệp thuộc Bộ Kinh tế và Công nghiệp…

Nguồn Báo hội nhập



Bài viết liên quan